բուն

Armenian

Etymology 1

From Old Armenian բուն (bun).

Pronunciation

Noun

բուն • (bun)

  1. tree trunk
  2. shank, shaft
Declension

Adjective

բուն • (bun)

  1. original, genuine, effective

Etymology 2

Pronunciation

Noun

բուն • (bun)

  1. (dialectal) Alternative form of բույն (buyn)
Declension

Old Armenian

Etymology

A Middle Iranian borrowing: compare Manichaean Parthian bwn (bun, “base, bottom, foundation, beginning; root, source, origin; principle, basis”), Middle Persian bwn' (bun, “base, foundation, bottom”); ultimately from Proto-Indo-European *bʰudʰmḗn.[1][2][3][4]

Noun

բուն • (bun)

  1. tree trunk
    • 5th century, Bible, Job 14.8
      Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ՚ի քարի վախճանեսցի բո՛ւն նորա […]
      Etʿē cerascʿi yerkri armat nora, ew ’i kʿari vaxčanescʿi bún nora […]
      Though its root waxes old in the earth and its trunk is dead in the ground […]
  2. shaft (of a spear, flag, cross, candlestick, etc.)
    բուն սեան ― bun sean ― shaft of a column
    • 5th century, Bible, 1 Kings 17.7
      Եւ բուն գեղարդեան նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց […]
      Ew bun gełardean nora ibrew zstori ostaynankacʿ […]
      And the staff of his spear [was] like a weaver' s beam […]
  3. foundation, root, beginning; nature
    ի բուն, ցբուն, մինչեւ ի բուն, մինչեւ ցբուն, ի բնի ― i bun, cʿbun, minčʿew i bun, minčʿew cʿbun, i bni ― to the end, entirely
    զգիշերն ի բուն ― zgišern i bun ― all the night
    ի բնէ ― i bnē ― naturally, by origin
    ի բուն իսկ ուսանել ― i bun isk usanel ― to learn thoroughly
    • Early classical, John Chrysostom, On Matthew 2.26
      Ի բուն իսկ իրացն իջեալ՝ դնէ օրէնս, եւ տայ վճիռ․
      I bun isk iracʿn iǰeal, dnē ōrēns, ew tay včiṙ;
  4. (military) the main army, the center of a military unit (as opposed to flanks); encampment
    • 5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʿ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] 99
      Եւ փութով ամենեքեան ի տեղի պատերազմին եկեալ հասանէին իւրաքանչիւր զօրօք եւ ամենայն պատրաստութեամբ, նոքա եւ որ բունքն հաստատուն կացեալ էին ի տեղւոջն։
      Ew pʿutʿov amenekʿean i tełi paterazmin ekeal hasanēin iwrakʿančʿiwr zōrōkʿ ew amenayn patrastutʿeamb, nokʿa ew or bunkʿn hastatun kacʿeal ēin i tełwoǰn.

Declension

Adjective

բուն • (bun)

  1. real, true, radical, natural
    դուք որ բուն անարգ էք ― dukʿ or bun anarg ēkʿ ― you who are by nature vile
    ի քաղաքն ի բուն նոցա ― i kʿałakʿn i bun nocʿa ― in their own capital
    ի բուն իսկ յերկինս ― i bun isk yerkins ― in the heaven itself
    ի բնին իսկ ի զատկի ― i bnin isk i zatki ― in the same day of Easter
    բուն բարեկենդան ― bun barekendan ― quinquagesima Sunday
    բուն բարեկամ ― bun barekam ― intimate friend
    • 5th? century, Movsēs Xorenacʿi, Patmutʿiwn Hayocʿ [History of Armenia] 14
      Բայց թէպէտ եւ ոչ ի բուն մատեանսն, սակայն որպէս Մար Աբաս Կատինայ պատմէ՝ ի փոքունց ոմանց եւ յաննշանից արանց, ի գուսանականէն այս գտանի ժողովեալ ի դիւանի արքունեաց։
      Baycʿ tʿēpēt ew očʿ i bun mateansn, sakayn orpēs Mar Abas Katinay patmē, i pʿokʿuncʿ omancʿ ew yannšanicʿ arancʿ, i gusanakanēn ays gtani žołoveal i diwani arkʿuneacʿ.
    • 5th century, Bible, Proverbs 19.4
      Մեծութիւն յաւելու բարեկամս բազումս, եւ աղքատն՝ ի բուն բարեկամէ անտի քակի։
      Mecutʿiwn yawelu barekams bazums, ew ałkʿatn, i bun barekamē anti kʿaki.
      Wealth attracts many friends, but even the closest friend of the poor person deserts them.

Declension

Adverb

բուն • (bun)

  1. really, truly; naturally, by origin
    բուն ի ներս մտանել ― bun i ners mtanel ― to enter precisely, exactly
    • 6th century, Philo of Alexandria, I linelutʿeann xndrocʿ ew lucmancʿ [Questions and Answers on Genesis]
      Մեկնի յանկենցաղ կենացն, եւ իսկապէս եւ բուն ասել, ի կործանմանէն․
      Mekni yankencʿał kenacʿn, ew iskapēs ew bun asel, i korcanmanēn;

Derived terms

Descendants

References

  1. ↑ Hübschmann, Heinrich (1897) Armenische Grammatik. 1. Theil: Armenische Etymologie (in German), Leipzig: Breitkopf & Härtel, pages 123–124
  2. ↑ Ačaṙean, Hračʿeay (1971), “բուն”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), volume I, 2nd edition, Yerevan: University Press, pages 483–484
  3. ↑ Pokorny, Julius (1959) Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume I, Bern, München: Francke Verlag, page 174
  4. ↑ Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 871

Further reading

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “բուն”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 106ab
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “բուն”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Xačʿatryan, Lalik (2003), “բուն”, in Grabari bacʿatrakan baṙaran (Jewabanoren tararžekʿ baṙer) [Explanatory Dictionary of Old Armenian (Morphologically Polysemantic Words)] (in Armenian), Yerevan: Zangak-97, →ISBN, page 95
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.