բան

See also: -բան and Appendix:Variations of "ban"

Armenian

Etymology

From Old Armenian բան (ban); see it for more. The main meaning of բան (ban) in Old Armenian was "word, speech, saying". The sense "thing", which is the only one surviving in modern Armenian, developed from the notion of speech → the subject of speech → the subject itself. Typologically compare Hebrew דבר‎ (davar, “word, speech; thing”).

Pronunciation

Noun

բան • (ban)

  1. thing
    մի բան անել ― mi ban anel ― to do something
    մի բան ուտել ― mi ban utel ― to eat something
    մի բան արա՛ ― mi ban ará ― do something!
    ամեն բան ― amen ban ― everything
    ոչ մի բան ― očʿ mi ban ― nothing
    բա՞ն ասիր ― ba?n asir ― did you say something?
    ինձ էս բանը դուր չի գալիս ― inj ēs banə dur čʿi galis ― I don't like this thing
  2. work, business
  3. (slang) penis

Declension

Synonyms

Derived terms

Old Armenian

Etymology

From Proto-Indo-European *bʰeh₂ni-, from *bʰeh₂- (“speak”).[1][2][3]

Noun

բան • (ban)

  1. speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse
    բան առ բան ― ban aṙ ban ― word for word
    միով բանիւ ― miov baniw ― in a word
    զբանիւք առնել ― zbaniwkʿ aṙnel ― to converse, to speak
    զբանիւք անկանել ― zbaniwkʿ ankanel ― to converse with, to hold a conversation
    ի բանս արկանել, ի բանի առնել ― i bans arkanel, i bani aṙnel ― to persuade, to convince, to gain
    ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի բանս ելու առնել ― i bans hrapuranacʿ arkanel, i bans elu aṙnel ― to charm or to allure with one's words
    բան ել, կալաւ ― ban el, kalaw ― it is said
    զոյգ ընդ բանիցս ― zoyg ənd banicʿs ― at these words
    ասել բան չարութեան զումեքէ ― asel ban čʿarutʿean zumekʿē ― to speak ill of some one
    բանս բարեաց խօսել վասն ― bans bareacʿ xōsel vasn ― to speak well of some one
    բան տալ ― ban tal ― to promise, to give one's word
    բան ի գործ առնել ― ban i gorc aṙnel ― to begin to speak
    բան ինչ է ինձ առ քեզ ― ban inčʿ ē inj aṙ kʿez ― I have a word to say to you
    ըստ բանի ամենեցուն ― əst bani amenecʿun ― according to everybody
    վասն քո բանիդ ― vasn kʿo banid ― upon your word
    ըստ բանի քո ― əst bani kʿo ― according to what you have said
    մինչդեռ բանքն ի բերան նորա կային ― minčʿdeṙ bankʿn i beran nora kayin ― hardly had he spoken
    ընդ բանիւ առնել ― ənd baniw aṙnel ― to excommunicate
  2. commandment, order, injunction
  3. language, dialect, idiom
  4. opinion; reason, intellect, understanding, intelligence; counsel
    բանս ընդ իրեարս դնել, բան ունել ընդ ումեք, բան կապել առ ոք ― bans ənd irears dnel, ban unel ənd umekʿ, ban kapel aṙ okʿ ― to understand, to be understood, to come to an understanding
    ըստ իմումս բանի, որպէս իմ բանս է ― əst imums bani, orpēs im bans ē ― according to me
    ոչ եւս ընդ բանս ինչ ածեալ ― očʿ ews ənd bans inčʿ aceal ― without any hesitation
  5. relation, ratio, correspondence
  6. (Christianity) Word, logos, the principle of divine reason and creative order, incarnate in the person of Jesus Christ
    Ի սկզբանէ էր Բանն, եւ Բանն էր առ Աստուած, եւ Աստուած էր Բանն։ ― I skzbanē ēr Bann, ew Bann ēr aṙ Astuac, ew Astuac ēr Bann. ― In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God.
  7. thing
    զինչ է բանս այս ― zinčʿ ē bans ays ― what is this?
    բան վճարել ― ban včarel ― to do some thing
    գիտես ընդ ում է բանդ ― gites ənd um ē band ― you know well with whom you have to do
    բանք ինչ ոչ էին/ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէ ― bankʿ inčʿ očʿ ēin/očʿ goyin nocʿa ənd umekʿ i mardkanē ― they have neither society nor commerce with other men
    բանք ինչ եմ իմ ընդ ումեք ― bankʿ inčʿ em im ənd umekʿ ― I have a suspicion of someone; I have intrigues or connections with someone
    առանց բանի պոռնկութեան ― aṙancʿ bani poṙnkutʿean ― except for cause of adultery
    ի բան տանել, արկանել ― i ban tanel, arkanel ― to employ, to serve oneself

Usage notes

As a suffix -բան (-ban) was used in calques from Ancient Greek to translate λόγος (lógos) in words like θεο-λόγος (theo-lógos) or θεο-λογία (theo-logía), which were rendered as աստուածաբան (astuacaban) and աստուածաբանութիւն (astuacabanutʿiwn), respectively.

Declension

Derived terms

Descendants

References

  1. ↑ Ačaṙyan, Hračʿya (1940) Hayocʿ lezvi patmutʿyun [History of the Armenian Language] (in Armenian), volume I, Yerevan: University Press, pages 40–41
  2. ↑ Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “բալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press
  3. ↑ Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, page 165

Further reading

  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “բան”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “բան”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.