Etymology 2
From Proto-Indo-European *h₂epero-, itself a comparative of *h₂epo that gave Sanskrit अप (ápa). Cognates include Gothic 𐌰𐍆𐌰𐍂 (afar, “after”), Old Persian 𐎠𐎱𐎼 (apara, “later, after”) and Avestan 𐬀𐬞𐬀𐬭𐬀 (apara, “more behind, later”).
Adjective
अपर • (ápara)
- posterior, later, latter (as opposed to पूर्व (pū́rva); often in compounds)
- RV 1.145.2
- तमित पर्छन्ति न सिमो वि पर्छति सवेनेव धीरो मनसा यदग्रभीत |
- न मर्ष्यते परथमं नापरं वचो.अस्य करत्वसचते अप्रद्र्पितः ||
- tamit pṛchanti na simo vi pṛchati sveneva dhīro manasā yadaghrabhīt |
- na mṛṣyate prathamaṃ nāparaṃ vaco.asya kratvasacate apradṛpitaḥ ||
- They ask of him: not all learn by their questioning what he, the Sage, hath grasped, as ’twere, with his own mind.
- Forgetting not the former nor the later word, he goeth on, not careless, in his mental power.
- following
- western
- RV 1.31.4
- तवमग्ने मनवे दयामवाशयः पुरूरवसे सुक्र्ते सुक्र्त्तरः |
- शवात्रेण यत पित्रोर्मुच्यसे पर्या तवा पूर्वमनयन्नापरं पुनः ||
- tvamaghne manave dyāmavāśayaḥ purūravase sukṛte sukṛttaraḥ |
- śvātreṇa yat pitrormucyase paryā tvā pūrvamanayannāparaṃ punaḥ ||
- Agni thou madest heaven to thunder for mankind; thou, yet more pious, for pious Purūravas.
- When thou art rapidly freed from thy parents, first eastward they bear thee round, and, after, to the west.
- inferior, lower (as opposed to पर (pára))
- other, another (as opposed to स्व (svá))
- different (with ablative)
- being in the west of
- distant, opposite
Usage notes
Sometimes अपर (apara) is used as a conjunction to connect words or sentences e.g. अपरंच (aparaṃ-ca, “moreover”).
Declension
| Masculine a-stem declension of अपर |
| Nom. sg. |
अपरः (aparaḥ) |
| Gen. sg. |
अपरस्य (aparasya) |
|
Singular |
Dual |
Plural |
| Nominative |
अपरः (aparaḥ) |
अपरौ (aparau) |
अपराः (aparāḥ) |
| Vocative |
अपर (apara) |
अपरौ (aparau) |
अपराः (aparāḥ) |
| Accusative |
अपरम् (aparam) |
अपरौ (aparau) |
अपरान् (aparān) |
| Instrumental |
अपरेण (apareṇa) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरैः (aparaiḥ) |
| Dative |
अपराय (aparāya) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Ablative |
अपरात् (aparāt) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Genitive |
अपरस्य (aparasya) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपराणाम् (aparāṇām) |
| Locative |
अपरे (apare) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपरेषु (apareṣu) |
| Feminine ā-stem declension of अपर |
| Nom. sg. |
अपरा (aparā) |
| Gen. sg. |
अपरायाः (aparāyāḥ) |
|
Singular |
Dual |
Plural |
| Nominative |
अपरा (aparā) |
अपरे (apare) |
अपराः (aparāḥ) |
| Vocative |
अपरे (apare) |
अपरे (apare) |
अपराः (aparāḥ) |
| Accusative |
अपराम् (aparām) |
अपरे (apare) |
अपराः (aparāḥ) |
| Instrumental |
अपरया (aparayā) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपराभिः (aparābhiḥ) |
| Dative |
अपरायै (aparāyai) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपराभ्यः (aparābhyaḥ) |
| Ablative |
अपरायाः (aparāyāḥ) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपराभ्यः (aparābhyaḥ) |
| Genitive |
अपरायाः (aparāyāḥ) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपराणाम् (aparāṇām) |
| Locative |
अपरायाम् (aparāyām) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपरासु (aparāsu) |
| Neuter a-stem declension of अपर |
| Nom. sg. |
अपरम् (aparam) |
| Gen. sg. |
अपरस्य (aparasya) |
|
Singular |
Dual |
Plural |
| Nominative |
अपरम् (aparam) |
अपरे (apare) |
अपराणि (aparāṇi) |
| Vocative |
अपर (apara) |
अपरे (apare) |
अपराणि (aparāṇi) |
| Accusative |
अपरम् (aparam) |
अपरे (apare) |
अपराणि (aparāṇi) |
| Instrumental |
अपरेण (apareṇa) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरैः (aparaiḥ) |
| Dative |
अपराय (aparāya) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Ablative |
अपरात् (aparāt) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Genitive |
अपरस्य (aparasya) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपराणाम् (aparāṇām) |
| Locative |
अपरे (apare) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपरेषु (apareṣu) |
Noun
अपर • (ápara) m
- the hind foot of an elephant
Declension
| Masculine a-stem declension of अपर |
| Nom. sg. |
अपरः (aparaḥ) |
| Gen. sg. |
अपरस्य (aparasya) |
|
Singular |
Dual |
Plural |
| Nominative |
अपरः (aparaḥ) |
अपरौ (aparau) |
अपराः (aparāḥ) |
| Vocative |
अपर (apara) |
अपरौ (aparau) |
अपराः (aparāḥ) |
| Accusative |
अपरम् (aparam) |
अपरौ (aparau) |
अपरान् (aparān) |
| Instrumental |
अपरेण (apareṇa) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरैः (aparaiḥ) |
| Dative |
अपराय (aparāya) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Ablative |
अपरात् (aparāt) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Genitive |
अपरस्य (aparasya) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपराणाम् (aparāṇām) |
| Locative |
अपरे (apare) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपरेषु (apareṣu) |
Noun
अपर • (ápará) n
- the future
- RV 6.33.5
- नूनं न इन्द्रापराय च सया भवा मर्ळीक उत नो अभिष्टौ |
- इत्था गर्णन्तो महिनस्य शर्मन दिवि षयाम पार्ये गोषतमाः ||
- nūnaṃ na indrāparāya ca syā bhavā mṛḷīka uta no abhiṣṭau |
- itthā ghṛṇanto mahinasya śarman divi ṣyāma pārye ghoṣatamāḥ ||
- Be ours, O Indra, now and for the future, be graciously inclined and near to help us.
- Thus may we, singing, sheltered by the Mighty, win many cattle on the day of trial.
Declension
| Neuter a-stem declension of अपर |
| Nom. sg. |
अपरम् (aparam) |
| Gen. sg. |
अपरस्य (aparasya) |
|
Singular |
Dual |
Plural |
| Nominative |
अपरम् (aparam) |
अपरे (apare) |
अपराणि (aparāṇi) |
| Vocative |
अपर (apara) |
अपरे (apare) |
अपराणि (aparāṇi) |
| Accusative |
अपरम् (aparam) |
अपरे (apare) |
अपराणि (aparāṇi) |
| Instrumental |
अपरेण (apareṇa) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरैः (aparaiḥ) |
| Dative |
अपराय (aparāya) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Ablative |
अपरात् (aparāt) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) |
अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| Genitive |
अपरस्य (aparasya) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपराणाम् (aparāṇām) |
| Locative |
अपरे (apare) |
अपरयोः (aparayoḥ) |
अपरेषु (apareṣu) |