փարչ

Alternative forms

Etymology

From Middle Armenian փարչ (pʿarčʿ).

Pronunciation

• (Eastern Armenian, standard) IPA^(key): [pʰɑɾt͡ʃʰ]

Noun

փարչ • (pʿarčʿ)

1. (dialectal) waterpot

References

• Ačaṙean, Hračʿeay (1979), “փարչ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), volume IV, 2nd edition, Yerevan: University Press, pages 490–491

Alternative forms

• փառչ (pʿaṙčʿ)
• փարջ (pʿarǰ)
• փառջ (pʿaṙǰ)
• բարչ (barčʿ)

Etymology

Adonc derived փարչ (pʿarčʿ) from Persian پارچه, without giving the latter's meaning and reading. Because Ačaṙean did not find that word in his standard Persian dictionary (GD), he left the origin of փարչ (pʿarčʿ) open.

Having later discovered the Persian word in the form of پارچ‎ (pârč, “jug, pitcher”) in modern Persian dictionaries, Mkrtčʿyan confidently derives the Armenian from it, as do Łazaryan and Avetisyan.

Noun

փարչ • (pʿarčʿ) (genitive singular փարչի, nominative plural փարչեր)

1. waterpot
   • 12–13th century, Vardan Aygekcʿi, Žołovacʿoykʿ aṙakacʿ Vardanay [Collection of Fables of Vardan] 304

     Եւ առեալ Բ. փարչ գնաց ի ծովեզրն եւ սկսաւ զջուր ծովուն կրէր ի յետեւ դարին։

     Ew aṙeal B. pʿarčʿ gnacʿ i covezrn ew sksaw zǰur covun krēr i yetew darin.

   • 13th century, Girkʿ Vastakocʿ [Geoponica] 3

     Զտան տեղն փորձեա․ յերեկոյին փարչ մի ջուր դիր, յառաւօտուն տես․ թէ փարչն թերի է՝ մի՛ շիներ, թէ լի է՝ լաւ է, շինեա։

     Ztan tełn pʿorjea; yerekoyin pʿarčʿ mi ǰur dir, yaṙawōtun tes; tʿē pʿarčʿn tʿeri ē, mí šiner, tʿē li ē, law ē, šinea.

     Test the location of the house; put a jug of water in the evening, look in the morning; if the jug is not full do not build, if [it is] full then it is good, build.

   • 13th century, Girkʿ Vastakocʿ [Geoponica] 3

     Առ խեչափառ տասնտ հատ, եւ թէ այլ աւելի լինի լաւ է, պակաս չլինի, ծովու կամ գետոյ, եւ լից ի փարչ մի եւ ջուր ի վերայ, եւ կա՛լ պինդ զբերանն եւ դիր ի դուրք, որ ցերեկն արեւն զինքն սնուցանէ եւ գիշերն աստեղքն, տասն օր, եւ թէ այլ աւելի՝ աղէկ է․ […]

     Aṙ xečʿapʿaṙ tasnt hat, ew tʿē ayl aweli lini law ē, pakas čʿlini, covu kam getoy, ew licʿ i pʿarčʿ mi ew ǰur i veray, ew kál pind zberann ew dir i durkʿ, or cʿerekn arewn zinkʿn snucʿanē ew gišern astełkʿn, tasn ōr, ew tʿē ayl aweli, ałēk ē; […]

   • 1478 – 1492, Amirdovlatʿ Amasiacʿi, Angitacʿ anpēt [Useless for Ignoramuses] 127

     Ի այս կաւէս թագաւորն մեր շինել երետ շատ փարչեր, որ ջուր կու խմեն։

     I ays kawēs tʿagaworn mer šinel eret šat pʿarčʿer, or ǰur ku xmen.

References

• Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1837), “փարչ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume II, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 937c
• Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “փարչ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 726a
• Łazaryan, Ṙ. S.; Avetisyan, H. M. (2009), “փարչ”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 783a
• Adonc, Nikolaj (1908) Armenija v epoxu Justiniana: političeskoje sostojanije na osnově naxararskago stroja [Armenia in the period of Justinian: the political conditions based on the naxarar system] (in Russian), Saint Petersburg: Imperial Academy of Sciences, page 486, footnote 2
• Ačaṙean, Hračʿeay (1979), “փարչ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), volume IV, 2nd edition, Yerevan: University Press, pages 490–491
• Mkrtčʿyan, Nerses (1988), “Stugabanakan ditarkumner [Etymological Notes]”, in Patma-banasirakan handes [Historical-Philological Journal]‎ (in Armenian), issue 2, page 141