խանձեմ
Old Armenian
Alternative forms
- խանծեմ (xancem)
Etymology
The root is խանձ- (xanj-), perhaps from Proto-Indo-European *kʰnd-s-ós and related to խանդ (xand).
Verb
խանձեմ • (xanjem) (aorist indicative խանձեցի)
- (transitive) to scorch, to singe
- խանձել զպատերազմ ― xanjel zpaterazm ― to inflame to war, to kindle the flames of war
- խանձել զհուր ապստամբութեան ― xanjel zhur apstambutʿean ― to stir up the fire of rebellion
- (in the mediopassive, intransitive) to roast, to broil, to scorch, to burn, to glow
- (in the mediopassive, intransitive, figuratively) to be fired with, to bend one's whole soul to, to become attached to, to apply oneself to, to get accustomed or inured to, to give oneself up to
- (in the mediopassive, intransitive, figuratively) to be eager, to long, to burn with envy or desire, to be enamoured of, to be smitten with, to burn with love, to be mad with love for
- խանձիլ յանառակութիւնս ― xanjil yanaṙakutʿiwns ― to be sunk in dissoluteness
Conjugation
active
| infinitive | խանձել (xanjel) | participle | խանձեցեալ, խանձեալ (xanjecʿeal, xanjeal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | խանձեցուցանեմ (xanjecʿucʿanem) | aorist stem | խանձեց- (xanjecʿ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | խանձեմ (xanjem) | խանձես (xanjes) | խանձէ (xanjē) | խանձեմք (xanjemkʿ) | խանձէք (xanjēkʿ) | խանձեն (xanjen) | |
| imperfect | խանձէի, խանձեի* (xanjēi, xanjei*) | խանձէիր, խանձեիր* (xanjēir, xanjeir*) | խանձէր (xanjēr) | խանձէաք, խանձեաք* (xanjēakʿ, xanjeakʿ*) | խանձէիք, խանձեիք* (xanjēikʿ, xanjeikʿ*) | խանձէին, խանձեին* (xanjēin, xanjein*) | |
| aorist | խանձեցի (xanjecʿi) | խանձեցեր (xanjecʿer) | խանձեաց (xanjeacʿ) | խանձեցաք (xanjecʿakʿ) | խանձեցէք, խանձեցիք (xanjecʿēkʿ, xanjecʿikʿ) | խանձեցին (xanjecʿin) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | խանձիցեմ (xanjicʿem) | խանձիցես (xanjicʿes) | խանձիցէ (xanjicʿē) | խանձիցեմք (xanjicʿemkʿ) | խանձիցէք (xanjicʿēkʿ) | խանձիցեն (xanjicʿen) | |
| aorist | խանձեցից (xanjecʿicʿ) | խանձեսցես (xanjescʿes) | խանձեսցէ (xanjescʿē) | խանձեսցուք (xanjescʿukʿ) | խանձեսջիք (xanjesǰikʿ) | խանձեսցեն (xanjescʿen) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | խանձեա՛ (xanjeá) | — | — | խանձեցէ՛ք (xanjecʿḗkʿ) | — | |
| cohortative | — | խանձեսջի՛ր (xanjesǰír) | — | — | խանձեսջի՛ք (xanjesǰíkʿ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ խանձեր (mí xanjer) | — | — | մի՛ խանձէք (mí xanjēkʿ) | — | |
| *rare | |||||||
mediopassive
| infinitive | խանձել, խանձիլ* (xanjel, xanjil*) | participle | խանձեցեալ, խանձեալ (xanjecʿeal, xanjeal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | խանձեցուցանեմ (xanjecʿucʿanem) | aorist stem | խանձեց- (xanjecʿ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | խանձիմ (xanjim) | խանձիս (xanjis) | խանձի (xanji) | խանձիմք (xanjimkʿ) | խանձիք (xanjikʿ) | խանձին (xanjin) | |
| imperfect | խանձէի (xanjēi) | խանձէիր (xanjēir) | խանձէր, խանձիւր (xanjēr, xanjiwr) | խանձէաք (xanjēakʿ) | խանձէիք (xanjēikʿ) | խանձէին (xanjēin) | |
| aorist | խանձեցայ (xanjecʿay) | խանձեցար (xanjecʿar) | խանձեցաւ (xanjecʿaw) | խանձեցաք (xanjecʿakʿ) | խանձեցայք (xanjecʿaykʿ) | խանձեցան (xanjecʿan) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | խանձիցիմ (xanjicʿim) | խանձիցիս (xanjicʿis) | խանձիցի (xanjicʿi) | խանձիցիմք (xanjicʿimkʿ) | խանձիցիք (xanjicʿikʿ) | խանձիցին (xanjicʿin) | |
| aorist | խանձեցայց (xanjecʿaycʿ) | խանձեսցիս (xanjescʿis) | խանձեսցի (xanjescʿi) | խանձեսցուք (xanjescʿukʿ) | խանձեսջիք (xanjesǰikʿ) | խանձեսցին (xanjescʿin) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | խանձեա՛ց (xanjeácʿ) | — | — | խանձեցարո՛ւք (xanjecʿarúkʿ) | — | |
| cohortative | — | խանձեսջի՛ր (xanjesǰír) | — | — | խանձեսջի՛ք (xanjesǰíkʿ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ խանձիր (mí xanjir) | — | — | մի՛ խանձիք (mí xanjikʿ) | — | |
| *post-classical | |||||||
Derived terms
Terms derived from խանձեմ (xanjem)
|
Descendants
- Armenian: խանձել (xanjel)
References
- Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, page 326
- Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “խանձեմ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “խանդ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press
- Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “խանձեմ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
This article is issued from
Wiktionary.
The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike.
Additional terms may apply for the media files.